25.10.2007 Met veel belangstelling lazen we het rolstoelrapport in de kranten. Voor ons is toegankelijkheid echter veel meer dan symptomatische oplossingen voor de knelpunten die de rolstoelgebruikers dagdagelijks ervaren zoals beschreven in de artikels. Dit zijn slechts momentopnames, eenzijdig, onvolledig en soms ronduit negatief naar de initiatieven die wel een poging doen zoals gemeentebesturen, De Lijn, ... binnen een haalbare en doordachte langetermijnsvisie. Ook de beoordeling zelf strookt niet met de informerende rol van een databank als TOEGANKELIJK VLAANDEREN.
Volledigheidshalve moeten we er wel aan toevoegen dat waar verder in de artikels staat dat er weinig of geen, in onze provincie weldegelijk wetgevende maatregelen zijn. Naast de aandacht bij subsidiëredende overheden voor de toegankelijkheid, is deze er ook in stedelijke bouwverordeningen (zoals die van Brugge en Oostende) en is er sinds 1 april 2007 ook de West-Vlaamse stedenbouwkundige verordening inzake toegankelijkheid die bindend is voor alle werken waarvoor een stedenbouwkundige vergunning aangevraagd wordt.
Anderzijds is dit soort mediaaandacht, hoe sloganesk en ongenuanceerd ze ook is, misschien ook wel af en toe es nodig om te blijven hameren op het belang van een toegankelijke samenleving. Het detecteren van knelpunten is niet zo moeilijk, het geven van duurzame oplossingen is soms al iets minder voor de hand liggend.
architect Bart Vermandere | toegankelijkheidsadviseur
Hier volgt een overzicht van de persartikelen uit onze provincie:
Rolstoel botst nog op te veel drempels
Vlaanderen heeft nog veel werk om mensen in een rolstoel het leven makkelijker te maken
Een glas drinken, geld afhalen of een aangepaste sociale woning aanvragen: die doodgewone dingen kan je in Vlaanderen nog altijd niet zonder hulp als je in een rolstoel zit. Onze krant deed de test in zestien grote en kleine steden. Bart Mertens en Stef Telen
De afgelopen weken trokken zestien rolstoelgebruikers en evenveel reporters en fotografen van uw krant door Vlaanderen. In zestien steden bezochten we, gewapend met een lijst criteria, gebouwen, uitgaansbuurten en winkelstraten. De teams onderwierpen de Vlaamse steden aan een scherpe toegankelijkheidstest die resulteerde in een toegankelijkheidspercentage per stad. Dit zijn onze bevindingen.Discreet geld afhalen in een rolstoel? Vergeet het!
'Als ik na vijf uur, na het sluiten van de bankloketten, cash nodig heb, dan heb ik pech gehad. Gelukkig ga ik meestal met vrienden op restaurant en kunnen zij me wat voorschieten', zegt Brecht Provoost in Leuven.
Ze waren op één hand te tellen, de rolstoelgebruikers die in
de toegankelijkheidstest moeiteloos geld konden afhalen aan een bankautomaat.
De bankkaart invoeren, dat lukte soms nog. Maar aflezen hoeveel er nog op
de rekening staat, discreet de code en het bedrag invoeren zonder dat een
halve rij wachtenden over je schouder meekijkt, dat kan je als rolstoelgebruiker
vergeten.
De federatie van het Belgische Financiewezen zegt daarop dat de 'buitenautomaten'
in ons land hun tijd gehad hebben omdat ze te 'oncomfortabel' zijn. Steeds
meer investeren de banken in de zogenaamde selfbank-ruimtes.
Daarbij hebben de banken stilaan meer oog voor rolstoelgebruikers. Bij KBC
bijvoorbeeld is nu goed vijftig procent van het binnenautomatenpark toegankelijk
voor rolstoelgebruikers. Alle kantoren hebben nu al een brede doorgang. De
resterende 700 zouden voor eind 2008 klaar moeten zijn.
De afgelopen weken trokken in zestien Vlaamse steden - één in iedere regio waar Het Nieuwsblad actief is - een rolstoelgebruiker, een reporter en een fotograaf door de straten. Het onuitgegeven team had een missie: Vlaanderen aan een kritisch toegankelijkheidsonderzoek onderwerpen. Want de verschillende overheden in dit land hameren wel op het belang van gelijke kansen voor iedereen, niet in het minst voor mensen met een beperking, maar hoe is het in de praktijk gesteld met de toegankelijkheid van onze Vlaamse steden?
De criteria om de tien gebouwen, pleinen en straten te beoordelen die iedereen in de maatschappij dagelijks gebruikt zochten en vonden we bij verschillende instanties die zich dagelijks inzetten voor een meer samenleving die aangepast is aan de noden van iedereen. Het gaat om criteria die voor mensen zonder beperking erg banaal lijken - genoeg en voldoende grote parkeerplaatsen, gladde vloeroppervlakten, brede doorgangen en aangepaste toiletten - maar die voor mensen mét een beperking een wereld van verschil kunnen maken. In de steden zelf toetsten we alle criteria aan de praktijk. Heeft de bibliotheek in Gent een hellend vlak? Zijn de deuren van het Cultuurcentrum in Hasselt breed genoeg? Kan je in je rolstoel geld afhalen op de Nieuwstraat in Brussel? Die toetsing leverde ons punten op die we konden omzetten in percentages. Die kan u, per gemeente of in een duidelijke ranglijst, op deze website en in de krant vinden. Welke conclusies trekken we uit ons onderzoek? De verschillen tussen de verschillende steden zijn groot. Een pintje drinken in de bekendste uitgaansbuurten is allesbehalve evident, de kantoren van de sociale woningmaatschappijen scoren van alle publieke gebouwen het zwakst en geld afhalen aan een automaat op straat lukt niet. Vlaanderen heeft al een hele weg afgelegd, maar er is nog heel wat werk aan de winkel.
Het rolstoelrapport: 16 steden in Vlaanderen doorgelicht | 4 in West-Vlaanderen
Roeselare: 81%
De derde plaats heeft Roeselare te danken aan de prima punten voor het cultuurcentrum De Spil en de sportinfrastructuur. Dat betekent niet dat alles in Roeselare perfect is. Zo blijkt de raadszaal waar het stadsbestuur zijn beslissingen neemt met de beste wil van de wereld niet bereikbaar voor rolstoelgebruikers. Volgens onze gids Jean-Pierre Geldhof komt Roeselare er wel. 'Alleen aan de mentaliteit van de mensen scheelt er nog wat. De wil om aanpassingen te doen, ontbreekt nog te vaak', meent hij.
Ook de Standaard had aandacht voor het onderzoek:
Een glas drinken in de bekendste uitgaansbuurten, geld afhalen aan een bankautomaat of een aangepaste sociale woning vinden. Het zijn zaken die je zonder hulp meestal niet kan als je in een rolstoel zit. Dat blijkt uit het rolstoelrapport van onze zusterkrant Het Nieuwsblad in zestien Vlaamse gemeenten.
Van de redacteurs Bart Mertens Stef Telen
'Als er iets anders zou moeten in onze steden, dan zijn het wel die kasseien overal. Daarop rammelt mijn rolstoel langs alle kanten.' Nick Van Extergem (16), te zien in de film To walk again over de verlamde triatleet Marc Herremans, zit al sinds 2001 in een rolstoel na een aanrijding en weet wat er beter kan voor rolstoelgebruikers in Vlaanderen. Wanneer hij naar de stad trekt - meestal Mechelen of Antwerpen - ergert hij zich steevast aan de kasseien. 'Met Maanrock ben ik nog lekgereden op de Grote Markt' , zegt hij. Ook shoppen is voor hem niet evident, door de drempels in heel wat winkels of het gebrek aan liften. 'Gelukkig heb ik heel wat vrienden die me vergezellen en helpen. Overal waar ik kom, word ik snel geholpen, tot in de discotheek toe. Daar dragen de bodyguards me gewoon over de trappen.' Aan de mentaliteit van de Vlaming schort er volgens de meeste rolstoelgebruikers niets. Het zijn vooral de stadsbesturen en de overheid die meer zouden moeten investeren om de steden toegankelijker te maken voor rolstoelgebruikers, klinkt het. 'In vergelijking met Nederland hebben we nog een lange weg te gaan. Daar vind je amper nog een drempel', zegt Nick. Onze collega's van Het Nieuwsblad trokken in de zestien centrumsteden van Vlaanderen op pad met een rolstoelgebruiker om uit te zoeken hoe toegankelijk Vlaanderen is voor rolstoelgebruikers. Ze bezochten telkens tien locaties zoals stadhuizen, schouwburgen, treinstations en winkelstraten en beoordeelden de gebouwen op de aan- of afwezigheid van aangepaste parkeerplaatsen, toegankelijke toiletten en schuifdeuren. Uit het onderzoek blijkt dat Gent de meest toegankelijke stad is, Aalst de minst toegankelijke (zie inzet). Ook Brussel en Mechelen scoren veeleer zwak. Geen enkele stad is echter gezakt. Een van de grootste pijnpunten voor rolstoelgebruikers is geld afhalen uit de muur. De bankkaart invoeren lukt soms nog. Maar in alle privacy aflezen hoeveel geld er op de rekening staat of discreet hun code invoeren, is haast onmogelijk. 'Als ik na het sluiten van de bankkantoren geld nodig heb, heb ik gewoon pech', zegt Brecht Provoost uit Leuven. Hij lijdt al twee jaar aan een spierziekte en woont in een aangepaste woning. De banken verwijzen naar de selfbank-ruimtes, maar het duurt nog jaren voor die allemaal toegankelijk zijn. Bij de KBC is goed vijftig procent van het binnenautomatenpark toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Alle kantoren hebben een brede doorgang. De resterende 700 ruimtes moeten voor eind 2008 klaar zijn. Bij Dexia duurt het aan zijn huidige tempo nog 16 jaar voor alle duizend kantoren zijn aangepast. Ook de kantoren van de sociale huisvestingsmaatschappijen zijn amper toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Vaste normen ontbreken, wegens de autonomie van de verschillende maatschappijen. Aangepaste sociale woningen zijn er wel, maar veel te weinig. Op bijna 140.000 sociale woningen in Vlaanderen zijn er slechts duizend aangepast voor rolstoelgebruikers. Aalstenaar en rolstoelgebruiker Erik De Graeve moest zelfs naar Middelkerke verhuizen omdat hij in zijn eigen stad geen aangepaste woning kon vinden. De stadsbesturen geven wel het goede voorbeeld met hun openbare gebouwen. Alleen de bibliotheek aan het Brusselse Muntplein scoort barslecht. Volgens Yves Verschaeren van Toegankelijkheidsoverleg Vlaanderen zijn verbeteringsmaatregelen te veel afhankelijk van de goodwill van de gemeentebesturen. 'Als ik de lage score van een sportcentrum in Aalst zie, dat gebouwd is met Vlaamse subsidies, weet ik dat wetgeving broodnodig is', zegt hij. De Vlaamse minister van Mobiliteit, Kathleen Van Brempt (SP.A), werkt aan een checklist toegankelijkheid voor alle publieke gebouwen. Die moet in de loop van 2008 uitmonden in een decreet met als motto 'geen toegankelijkheid, geen bouwvergunning'.
De 4 West-Vlaamse steden Brugge, Kortrijk, Oostende en Roeselare toegelicht:
Brugge | Tim Claerhout pleit voor aparte asfaltstrook op kasseien
Rolstoelgebruiker Tim Claerhout woont in z'n eentje in een huisje in het hart van Brugge. 'De situatie voor rolstoelgebruikers is hier al spectaculair verbeterd, maar het blijft soms improviseren', zegt hij.
'Vijftien minuten op voorhand in het station zijn is krap, vooral 's ochtends, als eerst de thuisverpleging langskomt'
Net voor we vertrekken op onze ontdekkingstocht door Brugge, kijkt Tim Claerhout (30) nog even achter zich. 'Zet je schrap, in Brugge sta ik bekend als een echte snelheidsduivel', zegt hij lachend, waarna hij wegschiet met zijn elektrische rolstoel. Hij haalt ongeveer vijftien kilometer per uur met het wagentje. 'Bij me thuis gebruik ik een manuele rolstoel', zegt Tim, die een aangeboren handicap heeft. 'Maar buiten verplaats ik me met mijn elektrische rolstoel. Ik woon in de Visspaanstraat, pal in het centrum van Brugge. Ik heb dat heel bewust gedaan: hier zit ik dicht bij de winkels en het bus- en treinstation zijn niet veraf.' We vertrekken naar de dienst Bevolking, op de Burg. Op het binnenplein van het administratief centrum 't Brugse Vrije staat een fraaie lift, die Tim zonder problemen tot op de hoogte van de ingang hijst. Maar uit de nogal smalle lift rijden is niet zo eenvoudig als het lijkt. 'Je moet hier wel heel kort draaien, want anders donder je de trap af', zegt Tim. Elektrische schuifdeuren zijn er niet, we moeten wachten tot de mevrouw die binnen aan een bureautje zit de deur voor ons komt opendoen. Wanneer we naar een aangepast toilet vragen, slaat een medewerkster druk aan het telefoneren. Ze schudt het hoofd: Tim kan hier niet naar het toilet, zo blijkt. 'Een goede wc vinden is altijd een probleem', zegt Tim. 'Begin bijvoorbeeld in de Steenstraat maar eens een aangepast toilet te zoeken. Maar dat is in alle winkelstraten zo, gelukkig heb ik op dat vlak al mijn plan leren trekken. In Gent ben ik zo na lang zoeken eens op het kabinet van de schepen van Onderwijs terechtgekomen. Toen ik riep of het niet bezet was, liep de toenmalige schepen net naar buiten: Freya Van den Bossche. Zo zie je maar (lacht).' We rijden verder richting Stadsschouwburg. Het is jaren geleden dat Tim hier nog geweest is. 'Ik weet dat ze mij hier vroeger altijd moesten binnendragen, want het gebouw was toen niet aangepast.' Ook nu vormt de ingang een schijnbaar onoverkomelijke barrière. Afhaken dan maar? Neen, we moeten het hoekje om en langs de zij-ingang binnen, weet iemand ons te vertellen. En inderdaad, aan de zijkant van het gebouw ligt een speciale ingang met een hellend vlak. Doodzonde dat zoiets niet wat beter aangeduid staat. Binnen in het gebouw staat een lift, er is een elektrische schuifdeur die naar de ticketdienst leidt, en er zijn ook goede aangepaste toiletten. Tim is onder de indruk. 'De situatie is hier echt heel veel verbeterd. Maar stel je toch maar eens voor dat je hier als rolstoelpatiënt op de avond van de voorstelling voor het eerst naartoe komt. Probeer dan maar eens je weg te vinden en op tijd te geraken waar je moet zijn.' We passeren langs de winkelstraten en denderen voort op de Brugse kasseien. 'Ik ben ondertussen flink dooreengeschud', zegt Tim. 'Ik begrijp dat Brugge een historische stad is, maar die kasseien zijn toch echt miserie voor rolstoelgebruikers. Waarom kunnen ze daar geen strook asfalt leggen voor de fietsers en de rolstoelgebruikers? We leven toch in het jaar 2007?' Als Tim gaat shoppen, waar haalt hij dan zijn geld af? Dat blijkt niet zo eenvoudig. 'Ik ga elke keer naar dezelfde afhaalautomaat in het centrum van de stad, omdat ik weet dat die laag genoeg is', zegt Tim. 'Bijna alle andere betaalautomaten zijn te hoog. Ik kan met moeite lezen wat op het scherm staat, en iedereen kan over mijn schouder meekijken.' De oplossing? 'Als ik aan de kassa in de supermarkt met mijn bankkaart betaal, vraag ik meestal om wat extra cash geld. En om overschrijvingen en zo te doen heb je natuurlijk het internet.' Op naar het station. In Brugge zijn grootschalige werkzaamheden aan de gang, maar we raken overal door. 'Dit is echt een goed station geworden voor rolstoelgebruikers', zegt Tim. 'Tussen elk perron staat een lift en je wordt hier goed geholpen. Het enige probleem is dat je hier altijd minstens vijftien minuten op voorhand moet zijn. Dat is soms een beetje krap, vooral 's ochtends vroeg, als er bijvoorbeeld eerst nog thuisverpleging langskomt.' We beëindigen onze tocht: het heeft ons vier uur gekost om tien locaties te bezoeken. 'Je ziet dat het er vaak op aan komt om een beetje creatief te zijn', zegt Tim. 'Gelukkig ben ik een vlotte prater en een plantrekker. Maar ik wil zeker niet overdreven negatief doen: er is hier al heel veel verbeterd. Ik ben ongelooflijk blij dat ik in deze tijd leef en niet twintig jaar geleden.'
Burgemeester Patrick Moenaert: 'Nieuwe kasseien beter berijdbaar'
Burgemeester Patrick Moenaert (CD&V) is tevreden met de score van zijn stad. 'We hebben al heel veel zaken aangepakt. In een historische stad als Brugge is dat niet altijd evident.' Volgens Moenaert levert Brugge zware inspanningen om de toegankelijkheid van de stad voor rolstoelpatiënten te verhogen. 'De dienst Bevolking bijvoorbeeld ligt in het administratief centrum 't Brugse Vrije. Daar hebben we een schitterende rolstoellift geplaatst die heel veel geld gekost heeft. Ook de Hallenzalen, onder de Halletoren, zijn bereikbaar voor rolstoelgebruikers. Dat is niet vanzelfsprekend, want die gebouwen zijn vele honderden jaren oud. We hebben ook het strand van Zeebrugge toegankelijk gemaakt door daar een loopmat aan te leggen.' Moenaert nuanceert het probleem van de kasseien in zijn stad, die volgens onze rolstoelgebruiker veel problemen veroorzaken. 'We gebruiken nu mozaïekklinkers in plaats van echte kasseien bij de heraanleg van de straten in het centrum, en die zijn zeer goed berijdbaar. Eigenlijk liggen alleen nog in de Smedenstraat kasseien die echt moeilijk berijdbaar zijn.' De burgemeester snapt het probleem van het gebrek aan aangepaste openbare toiletten in het centrum, maar een echte oplossing is er niet. 'Het zou betekenen dat we betonnen gebouwtjes in ons centrum zouden moeten bouwen, en dat doen we niet. Maar in de Hallen, in het stadhuis en ook op het kabinet van de burgemeester zijn er aangepaste toiletten. Zoiets vind je ook niet overal. We hebben ook een zeer handige website, www.toegankelijkbrugge.be, waar je van een hele lijst gebouwen kan lezen welke voorzieningen er zijn voor rolstoelgebruikers.'
Roeselare | Jean-Pierre Geldhof geraakt overal met hond Inca
Al kan hier en daar nog wat verbeteren, Roeselare (of dan toch het centrum) maakt met een gemiddelde van acht op tien voor de plekken waar een doorsnee burger al eens komt, geen slechte beurt. 'Het gaat de goede kant uit', vindt ook Jean-Pierre Geldhof.
'Eén ding heb ik in elk geval geleerd: leren genieten van de kleine dingen van het leven en me niet druk maken om pietluttigheden'
'Ga met een rolstoelgebruiker op pad en maak een rapport van de toegankelijkheid van de belangrijkste plekken en gebouwen in het stadscentrum van Roeselare', luidt de opdracht. In Jean-Pierre Geldhof blijken we een goede gids te hebben gevonden. Jean-Pierre, een gewezen Meulebekenaar die al een hele tijd in een aangepaste woning in Beveren-Roeselare woont, is drieënvijftig jaar en bijna de helft daarvan moet hij zich met rolstoel zien te verplaatsen. Een kwalijke val gooide drieëntwintig jaar geleden in één klap zijn leven overhoop. 'Ik werkte in 1984 in de industriebouw voor een metaalbedrijf uit Meulebeke. Die dag waren we aan de slag op een werf in Wijnegem bij Antwerpen. Bij de dakwerken en de plaatsing van de gewelven liep het fout. Ik kwam ten val en belandde tien meter lager in een montageput', zegt Jean-Pierre. Na een week in coma tussen leven en dood te hebben gezweefd, werd hij met de ontstellende diagnose geconfronteerd: verlamming van de onderste ledematen. Jean-Pierre zou nooit meer zelfstandig kunnen stappen en was, na een lange revalidatie, veroordeeld tot een rolstoel. 'Misschien komt het omdat het intussen al zo lang geleden is maar als ik nu op die noodlottige val terugkijk, heb ik eigenlijk vrij makkelijk mijn lot kunnen aanvaarden. Ik gooide mij in het verenigingsleven als medewerker van een vrije radio en een vereniging voor mensen met een handicap, bouwde een aangepaste woning en droomde van de oprichting van een rolstoelbasketbalploeg. Eén ding heb ik in elk geval geleerd: leren genieten van de kleine dingen van het leven en me niet druk maken om pietluttigheden.' Sinds enkele jaren vergezelt zijn hond Inca hem overal, een assistentiehond die hem via de stichting Hachiko ter beschikking is gesteld.
Werkgroep
'Net als iedere 'valide' had ik mij tot dan toe nooit zorgen gemaakt om de toegankelijkheid van gebouwen. Nu zet ik er mij, als lid van de stedelijke werkgroep Toegankelijkheid, wel sterk voor in. Met de Batjesfeesten in 2000 overhandigden wij aan de toenmalige burgemeester van Roeselare een petitie met de eis om werk te maken van een betere toegankelijkheid voor rolstoelgebruikers. Sindsdien is er al heel wat verbeterd', vindt Jean-Pierre. En dat blijkt als met onze tocht door het stadscentrum in het stadhuis beginnen, waar er eigenlijk maar één serieus mankement valt te noteren: zelfs met de lift is de gemeenteraadzaal niet bereikbaar. Via de Ooststraat, waar we opeens voor een onverwachte hindernis staan als een dikke kabel van een betonaannemer dwars over het trottoir ligt, bereiken we zonder kleerscheuren het station. Geen schuifdeuren, maar een attente NMBS-ambtenaar heeft Jean-Pierre opgemerkt en holt spontaan te hulp. 'Ja, er is een aangepast toilet, maar daarvoor moet je eerst de sleutel aan het loket vragen. Kwestie van geen ongeoorloofde praktijken toe te laten, want het toilet werd in het verleden al eens gebruikt door drugsgebruikers of voor vrijpartijtjes', lacht de man, terwijl hij ons met een lift naar de perrons begeleidt en daar meteen de werking van 'de vlinderbrug' demonstreert om rolstoelgebruikers op de trein te helpen. Jean-Pierre blijkt onder de indruk, maar hij vindt het wel sneu dat rolstoelgebruikers 24 uur vooraf moeten melden dat zij de trein willen nemen. Het busstation krijgt een veel minder goed rapport. 'De nieuwe bussen beschikken wel over een uitklapbaar bord voor rolstoelen, maar eigenlijk mogen de buschauffeurs hun cabine niet verlaten uit vrees voor diefstallen. Er zou iemand met het geld of zelfs met de bus kunnen verdwijnen terwijl wij een handje toesteken. Rolstoelgebruikers doen beter een beroep op de belbus', biecht een bestuurder op. Cultureel centrum De Spil is een mooi voorbeeld van hoe met kleine aanpassingen veel kan worden verbeterd. 'Het moeten niet altijd dure, grote projecten zijn. Na een doorlichting door de werkgroep werden in het aangepaste toilet de draaiknoppen van de deuren vervangen, de waterkranen aangepast... Alleen jammer dat het hellend vlak soms wordt geblokkeerd door fietsen. Want daar scheelt het soms nog aan: de mentaliteit', besluit Jean-Pierre.
Burgemeester Martens : 'Raadzaal stadhuis moet aangepast worden'
'Toegankelijke stadsgebouwen zijn een van de prioriteiten van het stadsbestuur, maar de raadzaal van het stadhuis is inderdaad niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Ook niet met de lift', bekent burgemeester Luc Martens (CD&V). 'Dat is niet alleen een probleem voor mensen met een handicap die net als iedereen het democratische recht hebben om de zittingen van de gemeenteraad bij te wonen, maar zou ook voor de raadsleden zelf een serieuze barrière kunnen worden mocht een van hen bijvoorbeeld een been breken', stelt de burgemeester. Martens belooft daarmee bij de geplande renovatie van het oude gebouw op de Markt rekening te zullen houden, maar dat kan enkele jaren op zich laten wachten. 'Verder waken wij erover dat ook de privé-sector, en met name de horeca en de middenstand, inspanningen doet om hun zaken toegankelijk te maken voor rolstoelgebruikers. Bij de beoordeling van bouwaanvragen grijpen we stelselmatig naar de provinciale verordening terzake.' Stad Roeselare richtte in maart jongstleden de Adviesgroep Toegankelijkheid op. Aan het hoofd staat Pieter Degryse. 'Officieel heet ik 'seniorenconsulent', maar toegankelijkheid is niet alleen belangrijk voor rolstoelgebruikers maar ook voor senioren en jonge gezinnen met kinderwagens. De adviesgroep telt een aantal werkgroepen. Eén daarvan is bezig met een inventaris van alle parkeerplaatsen voor personen met een beperking in heel Groot-Roeselare en intussen zijn, in samenwerking met Westkans, al vijf stadsgebouwen gescreend: het stadhuis, het oud-gemeentehuis in Rumbeke, cultureel centrum De Spil, zaal OCAR in Rumbeke en het Infocentrum.'
Oostende | John (28) en Bram (25) loven inspanningen stadsbestuur
John Moyaert (28) en Bram Aelvoet (25) zijn beiden verlamd na een verkeersongeval en zijn voor de rest van hun leven op een rolstoel aangewezen. Ze hebben verschillende dingen gemeen: positief denken en de wil om zoveel mogelijk zelfstandig te leven.
'Ik was graag naar de avondschool gegaan, maar in de enige school waar ik graduaat informatica kon volgen bleek de lift niet aangepast aan mijn rolstoel' Bram Aelvoet
Bram Aelvoet raakte twee jaar geleden betrokken bij een weekendongeval. De gevolgen waren drastisch: Bram brak zijn nek en was verlamd voor de rest van zijn leven. Sinds begin dit jaar woont hij in een appartement van het Focus-woonproject van de vzw Cluster (CM Oostende) waar mensen met een fysieke handicap zelfstandig kunnen wonen. Ook John woont in dat gebouw. Hij raakte drie jaar geleden verlamd na een motorongeval. Ik spreek af met John en Bram aan het appartementsgebouw op de hoek van de Langestraat en de Kapucijnenstraat. Klaar om de openbare gebouwen en plaatsen in de stad Oostende te onderzoeken op de toegankelijkheid. Bram rijdt in zijn elektrische rolstoel en John in een gewone rolstoel die voor de trip een verlengstuk met extra wiel krijgt. Onderweg probeer ik me zoveel mogelijk in te leven in de wereld van rolstoelgebruikers. Geen eenvoudige opdracht, dat weet ook John Moyaert. 'Ik heb zelf 25 jaar gewandeld. Ik begrijp maar al te goed dat mensen onze ergernissen niet allemaal kunnen begrijpen. Als rolstoelgebruiker kijk je naar de grond om oneffenheden op te merken. In de meeste straten weet ik van buiten waar er putjes zijn en waar niet. Vroeger lette ik daar ook niet op', zegt John.
Helpende hand
Onderweg valt op hoe positief ingesteld John en Bram zijn. Ze reageren ook positief op de inspanningen die in de stad gebeuren. 'We kunnen zeker niet klagen over Oostende. Vooral in nieuwe gebouwen wordt rekening gehouden met ons', zeggen ze. 'De nieuwe Spar in het Helmondgebouw is bijvoorbeeld heel goed aangepast: een ingang heeft grote schuifdeuren en de rayons en de kassa's zijn heel breed. Oudere gebouwen zijn vaak minder toegankelijk. Maar ik begrijp dat de kostprijs om een gebouw helemaal aan te passen heel hoog kan liggen.' Volgens John is een van de problemen in de stad het gebrek aan openbare toiletten. 'Er zouden meer openbare toiletten voor rolstoelgebruikers moeten zijn. Om dat gebrek op te lossen werk ik vandaag met referentiepunten: zo weet ik dat ik zonder problemen naar het toilet kan in de bibliotheek en de Imbo', vertelt John. De problemen rond toegankelijkheid blijken groter te zijn voor mensen die in een elektrische rolstoel zitten. Bram bevestigt. 'Vaak gebeuren er aanpassingen voor gewone rolstoelgebruikers, maar wordt geen rekening gehouden met elektrische rolstoelen. Zo is de drempel aan een ingang van een winkel vaak te hoog, maar men kan een elektrische rolstoel niet zomaar opheffen. Ik had ook graag avondschool graduaat informatica gestudeerd, maar in de enige school waar ik die richting kon volgen, bleek de lift niet aangepast te zijn aan mijn rolstoel', zegt Bram. Acht openbare gebouwen later merk ik dat er op de meeste plaatsen inspanningen worden geleverd. Toch stel ik ook vast dat de inspanningen niet altijd voldoende zijn. 'Ons uitgangspunt is dat we zoveel mogelijk zelfstandig willen leven, zelfstandig dingen kunnen doen en ook zelf ergens kunnen binnengaan, want we vragen zo al veel hulp aan mensen. Een bel aan een openbaar gebouw om kenbaar te maken dat we het gebouw willen betreden, is niet de ideale oplossing. Maar ik begrijp en apprecieer de inspanningen van de mensen. We kunnen absoluut niet klagen over de spontane, helpende hand in Oostende. Oostendenaars zijn absoluut hulpvaardige mensen', besluit John.
Burgemeester Vandecasteele: 'Jobstudenten kunnen helpen'
Burgemeester Jean Vandecasteele (SP.A) wil volgende zomer jobstudenten inzetten om rolstoelgebruikers te assisteren op het strand. Hij wijst ook op mogelijke conflictsituaties bij de aanleg van nieuwe wegen en voetpaden. In Oostende blijken vooral in nieuwe gebouwen de nodige aanpassingen aanwezig te zijn. 'Het stadsbestuur doet al enkele jaren inspanningen voor mensen met een handicap. We kunnen onmogelijk alle Oostendse gebouwen controleren op de toegankelijkheid, maar om dit toch te stimuleren organiseren we jaarlijks de toegankelijkheidsprijs voor handelszaken die initiatieven nemen. We letten er wel op dat er bij nieuwe openbare gebouwen rekening gehouden wordt met rolstoelgebruikers. Dat zal straks het geval zijn in het oude postgebouw en dat was ook zo bij de renovatie van het Kursaal', zegt burgemeester Jean Vandecasteele. 'Bij de aanleg van nieuwe wegen en voetpaden moeten we aan verschillende doelgroepen denken: rolstoelgebruikers, maar ook blinden, voetgangers en fietsers. Dit kan tot conflictsituaties leiden omdat er soms tegenstrijdige belangen zijn. Zo moet bijvoorbeeld de boord van het voetpad aan een bushalte voor rolstoelgebruikers verhoogd zijn, maar fietsers willen eerder een lagere drempel', zegt de burgemeester. 'Met De Lijn hebben we een overeenkomst dat we alle haltes onderzoeken en aanpassingen aanbrengen waar nodig. De wegen proberen we zoveel mogelijk zonder niveauverschillen aan te leggen.' Volgend zomer start het stadsbestuur met een nieuw project. 'We willen jobstudenten inzetten om rolstoelgebruikers op het strand te begeleiden, want we stellen vast dat alleen planken leggen niet genoeg is', aldus nog burgemeester Vandecasteele.
Kortrijk | Marc Detremmerie ziet ook pijnpunten in zijn stad
Aangepaste parkeerplaatsen, automatische schuifdeuren en aangepaste loketten ontbreken te vaak in Kortrijk om van een echt rolwagenvriendelijke stad te spreken. 'Maar ik ben tevreden', zegt Marc Detremmerie die in een rolstoel zit.
'Het risico om ondergronds te parkeren aan de stadsschouwburg is voor mij te groot. Ik maakte het al eens mee na een voorstelling dat de lift naar de parking defect was'
Marc Detremmerie (55) mag dan verlamd zijn aan de onderste ledematen, het belet hem niet al tientallen jaren voltijds aan de slag te zijn als leraar boekhouden, nu aan de hogeschool Katho - Hantal. 'Toch merk ik meer er meer dat voltijds werken lastiger wordt', zegt Marc. 'Ik doe het nog altijd zeer graag, maar de combinatie van mijn handicap en een voltijdse job zorgt dat het soms te veel wordt.' Marc heeft het daar moeilijk mee, maar toch zegt hij het met een brede glimlach. Het typeert hem. Hij mag dan sedert zijn vierde door een val gehandicapt zijn tot aan het middel, voor ons zit allesbehalve een getormenteerde mens. Je hoort hem ook op geen enkel ogenblik klagen. Meer nog, we moeten af en toe bijna een zetje geven om hem tot enige kritiek aan te sporen als het over de rolstoelvriendelijkheid van de stad gaat. Voor de mankementen in Kortrijk is hij vaak zeer begripvol. 'Alleen aan het spoorwegstation en aan het stadhuis mag je de hoogste eisen stellen', vindt hij. We gaan samen op verkenning langs elf locaties in Kortrijk met de bedoeling ze telkens op een aantal criteria te testen. Marc stelt voor om het traject met zijn wagen af te leggen. 'Makkelijker voor mij', zegt hij. Even later parkeert hij zijn auto zonder problemen op de Grote Markt. 'Ik plaats hem altijd op een plaats dat er rechts geen andere auto kan staan. Ik trek me namelijk via de passagiersruimte naar buiten in mijn rolwagen.'
Grote Markt
Toch lukt dat niet altijd zo vlot als vandaag. Vaak staan er wel foutparkeerders aan de rechterzijde tegen dat hij terugkeert, met alle problemen vandien. 'Dan is het onbegonnen werk om me terug in mijn auto te hijsen', zegt Marc. 'Het probleem is dat er een tekort is aan parkeerplaatsen in het centrum van de stad en dus bezondigen heel wat autobestuurders zich aan foutparkeren.' Marc neemt plaats in zijn manueel bediende rolstoel. Is een elektrische niet handiger? 'Ik bekijk het anders', zegt hij, 'op deze manier ben ik verplicht om fysieke inspanningen te blijven doen.' Ik volg Marc richting stadhuis. Dichter parkeren dan op het marktplein lukt niet, want aan het stadhuis zijn er geen aangepaste parkeerplaatsen. Het blijkt toch niet altijd eenvoudig met de borduren onderweg en ook het stadhuis binnen rijden is geen pretje. Via de Rijselstraat kom je aan de ingangspoort en daar wacht een kasseistrook waarover hij moet dokkeren vooraleer binnen te zijn. 'En via de Papenstraat is het niet beter', zegt hij. 'Daar moet je over een grasstrook die er meestal als een modderpoel bij ligt.' Ook de bibliotheek iets verderop in de Leiestraat, moet hij op eigen kracht zien te bereiken. Ook hier geen aangepaste parkeerstrook. Het is een hellende weg en dat betekent dus duwen. 'Nu gaat dat nog', zegt hij, 'maar als je al veel inspanningen gedaan hebt, laat ik me toch wel eens duwen.'
Ondergronds parkeren
Even later parkeert hij zijn wagen in de ondergrondse parking aan het Schouwburgplein. Daarna nemen we de lift naar boven. Alles loopt lekker, maar hij heeft het al anders meegemaakt. 'Na een voorstelling in de schouwburg bleek de lift op een avond kapot. Ik prees me gelukkig dat mijn vrouw mee was. Zij kon de auto halen. Hoe ik het anders gedaan had, weet ik niet. Daarom ben ik heel voorzichtig geworden om hier ondergronds te parkeren als ik alleen ben.' En er is nog een vervelend punt aan de stadsschouwburg. 'Een rolstoelgebruiker moet achteraan plaatsnemen in een van de hoeken. Geen al te comfortabele plaatsen en je partner kan niet bij je zitten.' We verlaten het stadscentrum voor een laatste bezoekje: sportcentrum de Lange Munte. En het verhaal wordt eentonig want ook hier ontbreekt een aangepaste parkeerplaats. Bovendien moet Marc zijn auto achterlaten op kiezelsteentjes. Geen pretje om je rolwagen vooruit te krijgen in die omstandigheden. 'We bereiden een masterplan voor om het sportcentrum te vernieuwen en dan moet er over de hele lijn een goede toegankelijkheid zijn voor rolstoelgebruikers', zegt Tom Hillewaere van de sportdienst daarover.
Burgemeester Stefaan De Clerck: 'Blij met suggesties'
'Een onderscheiding lijkt me op het eerste zicht positief,' zegt burgemeester Stefaan De Clerck (CD&V), 'al weet ik natuurlijk niet hoe de andere centrumsteden scoren. In elk geval besteden we veel aandacht aan de bereikbaarheid van onze diensten, al besef ik ook wel dat we er moeten blijven aan werken.' 'We doen in elk geval geen verbouwingen meer aan stadsgebouwen zonder rekening te houden met de toegankelijkheid voor rolstoelgebruikers. Oude gebouwen blijven vanzelfsprekend wel problematisch. We beschikken gelukkig over een goede adviesraad. Bovendien is onze aandacht voor dit soort problemen veel groter geworden doordat we in de vorige legislatuur een rolstoelgebruiker in de gemeenteraad hadden: Marianne De Candt, van mijn eigen partij CD&V.' Toch zijn er nog wat pijnpunten in Kortrijk. Aangepaste parkeerplaatsen dichtbij (stads-)diensten zijn er onvoldoende. Die ontbreken op 6 van de 11 locaties. 'Dat zou kunnen', zegt burgemeester De Clerck. 'Misschien moeten we daarin wat creatiever worden en bijvoorbeeld de ondergrondse personeelsparking van het stadhuis beschikbaar stellen voor personen met een handicap. Dat kunnen we ook doen met de privé-parking van de bibliotheek.' Aangepaste loketten of automatische schuifdeuren zijn er niet in de cultuurwinkel van de stadsschouwburg. 'Die loketten vragen om een herinrichting en die schuifdeuren moeten we ook eens bekijken.' 'In elk geval is het wel goed om hiervan op de hoogte te worden gesteld. Ik wil hier proberen rekening mee te houden zodat de toegankelijkheid nog beter wordt.'
bron: Corelio | Het rolstoelrapport van het Nieuwsblad
